Geografia Eleitoral: Teoria e Prática
- NEPOL UFJF

- 11 de jul. de 2025
- 3 min de leitura
Lucas Gelape
Glauco Peres da Silva

Recentemente, a apresentação de resultados eleitorais com o uso de mapas tornou-se muito comum, seja por meio de mídias distintas ou em pesquisas acadêmicas, basicamente pela popularização dos programas de processamento de informação geográfica. A disseminação destas tecnologias simplificou a construção de mapas, permitindo que pessoas sem formação técnica pudessem produzir representações espaciais de diferentes informações, em geral, e de dados eleitorais, em particular. Tendo como exemplo a ampla divulgação de mapas com os resultados de eleições, houve claro aumento do interesse público e acadêmico pelas dimensões territoriais das eleições e por sua importância na explicação dos resultados.
É pacífico dizer que as eleições são um tema central da ciência política, tradicionalmente analisadas sob múltiplas abordagens teóricas. A dimensão espacial, contudo, acrescenta novas possibilidades por sintetizar o resultado de uma eleição por meio da observação da distribuição geográfica do voto em diferentes localidades. O ato de votar já está inserido em um espaço determinado – a seção eleitoral – o que torna possível a análise geográfica desses resultados. Apesar deste aspecto trivial, pesquisas que avançassem na dimensão geográfica esbarravam em obstáculos técnicos e analíticos, em razão das dificuldades para se encontrar dados, instrumentos e técnicas que permitissem tal avaliação. Este cenário é hoje bastante diferente e motivou a elaboração deste livro.
Assim, este livro se apresenta como um guia prático sobre como realizar análise espacial de eleições no Brasil, considerando tanto o interesse pelo uso de mapas eleitorais, como os avanços nas técnicas analíticas e nos softwares para manuseio dos dados. Vale dizer que o Brasil é um caso interessante para a realização de análises espaciais dos resultados das eleições. As bases de dados públicas sobre eleições são bastante detalhadas e confiáveis, o que torna viável a elaboração de avaliações regionais para compreender as dinâmicas entre eleitores, candidatos e território.
O livro propõe superar uma lacuna na literatura em língua portuguesa, ao oferecer material acessível para seu público-alvo: estudantes e profissionais interessados em compreender e realizar esse tipo de estudo sobre eleições e suas dimensões geográficas e que desejam produzir suas próprias análises espaciais. A obra conjuga fundamentos teóricos, instrumentos metodológicos e aplicações práticas, visando ampliar o acesso a ferramentas analíticas e fomentar novas pesquisas. O texto apresenta o debate acadêmico nacional sobre geografia eleitoral, com foco especial nas eleições proporcionais nas quais são eleitos vereadores, deputados federais e estaduais. Essas disputas oferecem particular interesse analítico, já que envolvem um número expressivo de candidatos competindo em distritos eleitorais de grande magnitude, o que favorece a emergência de padrões espaciais relevantes.
O livro busca cobrir tanto a discussão teórica, quanto os aspectos metodológicos essenciais para a realização de análises espaciais. São apresentados conceitos e práticas para o manuseio de dados eleitorais georreferenciados, sua apresentação gráfica por meio de mapas de diferentes tipos, bem como técnicas básicas de análise espacial, como a de autocorrelação espacial. Todo o texto é baseado em exemplos práticos que utilizam a linguagem de programação R, amplamente utilizada nas ciências sociais, por ser de código aberto e gratuito. Com o objetivo de ser didático, o livro abrange desde a extração e organização dos dados nos sites públicos com os resultados até a produção de mapas e a interpretação dos resultados espaciais. Ainda, o texto busca capacitar os leitores a entenderem como os votos se distribuem no território, como identificar padrões e como isso se relaciona com as teorias básicas a respeito do comportamento eleitoral, da organização da elite política e das estratégias de campanha.
A obra também contribui para o fortalecimento da geografia eleitoral como campo de pesquisa no Brasil, ainda incipiente em comparação a outras tradições acadêmicas. Ao conjugar elementos da ciência política, da geografia e da estatística espacial, o livro fornece os fundamentos necessários para que os interessados possam desenvolver estudos com maior rigor e sofisticação. Em suma, ele representa um esforço de sistematização e difusão do conhecimento sobre análise espacial de eleições, oferecendo tanto os instrumentos quanto as referências teóricas e empíricas para que novos trabalhos sejam desenvolvidos.
Em um contexto em que os dados estão cada vez mais disponíveis e em que a visualização espacial se torna uma ferramenta importante para a compreensão da política, o livro responde à demanda crescente por análises mais integradas e visualmente expressivas. Ao mesmo tempo, contribui para a formação de uma nova geração de pesquisadores e analistas aptos a lidar com os desafios e as potencialidades trazidas pela interseção entre território e política.
Glauco Peres da Silva é professor do Departamento de Ciência Política da USP
Lucas Gelape é professor do Departamento de Ciência Política da UFMG



https://hi88.wedding/ hôm trước thấy bạn bè nhắc qua nên mình bấm vào xem thử cho biết thôi, kiểu tò mò giao diện ra sao chứ không ngồi đọc kỹ hay làm gì nhiều. Vừa vào là thấy trang chia khối khá rõ, kéo xuống không bị rối mắt như mấy web nhồi chữ. Mình để ý mấy phần thông tin họ trình bày dạng cột nên nhìn lướt là hiểu ngay, không phải căng mắt tìm. Thanh menu cũng đặt chỗ dễ thấy nên chuyển qua lại giữa các mục khá nhanh, đỡ phải bấm vòng vòng. Nói chung mình chỉ lướt vài phút mà thấy cách họ sắp xếp nội dung theo từng khối và các bảng cột hiển…
Mỗi lần định soi cầu xsmb, mình thường ngồi xem lại mấy kỳ trước để nắm nhịp đã, chứ không chọn đại theo cảm giác. Từ khi chịu khó theo dõi dự đoán xổ số miền Bắc đều đều và tự ghi lại vài thống kê tần suất, mình thấy việc chọn số có cơ sở hơn hẳn. Trong nhóm mình hay trao đổi, nhiều người cũng khuyên nên ghép dữ liệu lịch sử với mấy công cụ tạo dàn, lô xiên để nhìn xu hướng, thay vì nghe tin đồn rồi làm theo. Thỉnh thoảng mình còn mở ketqua2.net để đối chiếu lại kết quả cũ cho yên tâm. Nói chung muốn dự đoán ổn thì phải gom nhiều…
Ngày nào mình cũng tranh thủ lướt vài tin về bitcoin để xem thị trường đang nghiêng về hướng nào, rồi đọc thêm chút phân tích kỹ thuật cho đỡ mù mờ. Có lúc chỉ một mẩu tin nhỏ thôi mà giá đã quay xe, nên mình thường xem cả dự đoán giá lẫn cập nhật altcoin với memecoin trước khi tính chuyện vào lệnh. Mình thấy nhiều người bảo mấy bài kiểu on-chain và tin ngắn dựa dữ liệu sẽ đáng tham khảo hơn, nên thỉnh thoảng mình cũng ghé tapchibitcoin.io để đọc cho nhanh. Với các đồng lớn như ETH, XRP hay SOL thì mình không tin vào cảm giác, phải nhìn nhiều thứ cùng lúc mới yên…
Mình mua vé số chủ yếu để giải trí, kiểu thử vận may cho vui nên không kỳ vọng quá nhiều chuyện trúng hay không. Trước đây nghe bạn bè bàn tán đủ kiểu “cầu kèo”, mình cũng tò mò ngồi ghi lại vài lần xem có gì hay ho không. Một thời gian theo dõi thì thấy đôi lúc có những mẫu lặp lại khiến mình chú ý, nhưng mình vẫn luôn tự nhắc là đừng tin mù quáng. Thỉnh thoảng rảnh mình lướt mấy nhận định trên soicauxsmb.io, rồi ghi nhanh vài ý để sau đó đối chiếu kết quả, coi thử có phải mình đang tự hợp lý hóa hay không. Có hôm trúng chút thì vui,…
https://x8.actor/ hôm trước mình thấy ai đó share nên bấm vào xem thử cho biết. Mình chỉ lướt nhanh giao diện thôi chứ chưa đọc kỹ nội dung. Cảm giác đầu tiên là trang nhìn gọn, khoảng trắng vừa đủ nên không bị rối mắt. Mấy phần thông tin được chia thành từng khối rõ ràng, kéo xuống đến đâu là hiểu đại khái đến đó, không phải căng mắt đọc dài dòng. Mình cũng để ý thanh menu đặt khá dễ thấy, bấm qua lại giữa các mục nhanh, không bị lạc hay phải tìm nút quá lâu. Nói chung kiểu sắp xếp này hợp với người chỉ muốn xem nhanh, vì các khối nội dung tách bạch và…